 Вярхоўі Нёмана, яго прытокі і Налібоцкая пушча фармуюць з даўніх часоў непаўторны рэгіён, адметны як у геаграфічным, эканамічным плане, так і ў сэнсе пэўнай агульнасці культурнага развіцця.
Па гісторыі рэгіёна захавалася шмат архіўных дакументаў, не ўведзеных яшчэ ў навуковы зварот. У сувязі з крызісам традыцыйнага краязнаўства, якое звялося да перапісвання даўно вядомых з літаратуры звестак, часам недакладных, а то і проста памылковых, паўстае неабходнасць даследавання мясцовай гісторыі з апорай на першакрыніцы і выкарыстаннем навуковага навуковага апарату і падыходаў. Такі напрамак, усё больш папулярны ў апошні час, вызначаецца як “лакальная гісторыя”.
Першы выпуск прысвечаны гісторыі пераважна Новага часу. Ён складаецца з двух блокаў, прадстаўленых адпаведна артыкуламі і публікацыямі крыніц, якія датычаць тэрыторыі пераважна сённяшніх Стаўбцоўскага, Карэліцкага і часткова Наваградскага раёнаў. Пры наяўнасці зацікаўленых у супрацоўніцтве аўтараў магчыма таксама публікацыя матэрыялаў па Уздзенскаму, Дзяржынскаму, частова Валожынскаму з Івянцом і Наваградскаму з Любчай раёнах.
Галоўным штуршком для выдання альманаха паслужылі апошнія знаходкі, якія далі магчымасць устанавіць дату заснавання горада Стоўбцы. Даследаванне было праведзена кандыдатам гістарычных навук Андрэем Латушкіным. Акрамя ўстанаўлення даты, у ходзе яго было высветлена, што Стоўбцы першапачаткова насілі іншую назву.
У дадзеным выпуску публікуецца таксама даследаванне Дзмітрыя Крывашэева па гісторыі Налібоцкай пушчы, у якім сацыяльная гісторыя спалучаецца з антрапалагічным падыходам (паказаны лад жыцця лясных слуг у XVIII ст.), а таксама спадарожныя архіўныя матэрыялы, з якіх асабліва варта адзначыць ардынацыю 1778 г. з апісаннем пушчы.
Таксама звяртаецца ўвага на такія помнікі мастацтва, як старадаўнія могілкі, якія сталі ў нас аб’ектам увагі даследчыкаў адносна нядаўна. Адпаведны матэрыял падрыхтаваны этнолагам Сяргеем Грунтовым па каталіцкіх шляхецкіх могілках у Новым Свержані.
Гісторыка-літаратурная частка прадстаўлена паэмай Адама Плуга “Жукаў Барок”, напісанай у 1848 г., якая ўяўляе цікавасць і як літаратурны твор, і як помнік па гісторыі вёскі.
Вялікая ўвага надаецца публікацыі гістарычных дакументаў і матэрыялаў. У адпаведным раздзеле можна пазнаёміцца з самымі разнастайнымі крыніцамі, паслухаць галасы розных эпохаў, даведацца шмат новага па гісторыі знаёмых мясцінаў. Адзначым як перспектыўны напрамак пошук і публікацыю перапіскі адміністрацыі радзівілаўскіх маёнткаў на Панямонні, якая ў вялікай колькасці захавалася ў архівах.
Усё гэта не азначае адмовы ад краязнаўчых традыцый. Краязнаўцы, аматары гісторыі, а таксама школьнікі могуць шмат дасягнуць у такіх напрамках, як вусная гісторыя (збор і апрацоўка успамінаў) і мікрагісторыя. Асабліва вітаецца збор мікратапанімікі, назваў урочышчаў і іх картаграфаванне. У якасці прыкладнага ўзору друкуецца даследаванне, праведзенае вучнямі краязнаўчага гуртка Аталезскай СШ.
(з прадмовы)
ЗМЕСТ
Латушкін Андрэй. Заснаванне горада Стоўбцы (Свержна)
Крывашэеў Дзмітрый. Налібоцкая пушча князёў Радзівілаў у ХVІ–ХVІІІ стст.: фармаванне тэрыторыі, адміністрацыя і службоўцы
Грунтоў Сяргей. Каталіцкія могілкі мястэчка Новы Свержань
Пушкіна Яніна, Віцько Дзмітрый. Мікратапаніміка в. Аталезь і ваколіцаў
Плуг Адам. Жукаў-Барок
Лісты Яна Казіміра Барташэўскага да Караля Станіслава і Ганны Радзівіл з часоў Вялікай Паўночнай вайны. Частка 1 (1705–1708 гг.) / публ., перакл. і камент. Д. Віцько
Ліст Уладзіслава Чахоўскага да Караля Станіслава Радзівіла ад 17 красавіка 1700 г. з Нягневічаў / публ., перакл. і камент. Д. Віцько
Ардынацыя 1778 г. лоўчаму Міхалу Мараўскаму з апісаннем Налібоцкай, Хатаўской, Дзераўнянскай і Дзяляціцкай пушчаў / публ. Д. Крывашэева
Генеральная рэвізія пушчаў Нясвіжскага княства і Мірскага графства 1699 г. / публ. Д. Крывашэева
Прадпісанне Міхалу Мараўскаму, лоўчаму пушчаў Караля Станіслава Радзівіла, адносна пабудовы трох попельных будаў (1779 г.) / публ. Д. Крывашэева
Спіс архіўных крыніц па гісторыі стаўбцоўскага і свержанскага маёнткаў / падрыхт. А. Латушкін
Стоўбцы на старых паштоўках і фотаздымках
Набыць можна ў кнігарнях "Акадэмкніга", "Галерэя Ў", "Кніжны салон" (Мінск), гандлёвых цэнтрах "Шкатулка" і "Гном" (Стоўбцы), прыватных распаўсюднікаў
|
![[info]](http://l-stat.livejournal.com/img/community.gif?v=92.2){kind=small}
vioska
